‘Ja Willem, Ooit Ploft de Boel’

Interview Willem Middelkoop

In een vorig leven, zo lijkt het, was hij fotojournalist. Inmiddels is hij een veelgevraagd spreker over de krediet-, voedsel- en oliecrisis en beursanalist bij RTL Z. Willem Middelkoop deed vorig jaar veel stof opwaaien met het boek Als de dollar valt – Alles over de kredietcrisis. ‘We leven op de pof. Dat kunnen we heel lang maskeren, maar ooit krijgen we de rekening gepresenteerd.’

Achterin het boek beginnend, ‘dan schud ik je de hand, dat doe ik ook altijd’, valt het op dat de literatuurlijst 120 boeken bevat. Middelkoop (1962) heeft ze allemaal (snel)gelezen, soms drie op een avond. Als je student bent van deze materie, zou je ze allemaal moeten aanschaffen, stelt hij. Enkele titels die als een vreemde eend in de bijt aandoen bij het economische onderwerp kredietcrisis, zijn boeken als Worden wij wakker? (Messing), Flashing Out Skull & Bones (Antony Sutton) en The New World Order (Epperson). Toch is dat niet zo vreemd, omdat Middelkoop zo zegt hij zelf, deel uitmaakt van een economische underground cultuur.

Hoe is dat zo gekomen?
‘Het begint allemaal met dat ik het zelf wil weten. Ik heb een open mind, ben nieuwsgierig, een opportunist en speculant. Ik wil zelf profiteren. Feitelijk heb je het over legale voorkennis. Vanuit een onafhankelijke positie, hard werken, nadenken en creativiteit ontstaat vanzelf een voorsprong op de rest. Ik leef volgens de 80-20 regel. In 20 procent van de tijd kan je 80 procent rendement bereiken. Vandaar dat de opzet van het boek vraag-antwoord is. Anders had het me misschien wel drie jaar gekost om het te schrijven. En die tijd heb ik niet, want ik ben ook beursanalist bij RTL Z, uitgever van een tipservice voor beleggers en bezig met het opzetten van een beleggingsfonds.
De opzet van mijn boek stelt mensen in staat zich heel snel de essentie van de kredietcrisis eigen te maken. De grijze brij wordt daarmee vermeden. We zitten, hoe je het ook wendt of keert, in een zapcultuur. Mensen hebben geen zin in een dikke pil op hun nachtkastje. Dit boek heb je uit in een vliegreis van drie uur.’

Welk boek was de grootste eye-opener?
‘ A History of Financial Crises van Charles Kindleberger. Waarom? Omdat financiële crises, daar gaat Als de dollar valt over, van alle tijden zijn. Het historische besef is bij veel mensen zó afwezig. Als je de geschiedenis bestudeert, kun je heel veel zaken met elkaar in verband brengen. Een kredietcrisis ontstaat altijd als het uit de hand loopt. Wereldwijd zijn er op die wijze ooit 220 geldsystemen ontspoord, waarbij de roebelcrisis in Rusland en de Argentijnse crisis nog vers in het geheugen liggen.
Ons grote probleem op dit moment is dat we geld creëren uit het niets. Erg modieus, maar je kan er niet mee door blijven gaan. Waar dat toe leidt zonder de steun van de rest van de wereld zie je bij Mugabe. In Zimbabwe bedroeg in 2007 de inflatie 66.000 procent.’

In 1944 kreeg Amerika als overwinnaar wél de steun van de rest van de wereld. De grote bevrijder kreeg landen zover hun nationale valuta te laten dekken door de dollar in plaats van goud. De dollar werd as good als gold omdat Amerika beloofde dat men zijn dollars altijd kon omruilen tegen goud. Grondstoffen werden voortaan verhandeld in de wereldmunt en IMF en Wereldbank ondersteunden (later) deze politiek. In 1971 schrapte Nixon die afspraak. En doordat de Federal Reserve al sinds 1913 in de handen was van private bankiers, tegen de afspraak dat de Amerikaanse overheid ongelimiteerd kon lenen (de huidige staatsschuld is opgelopen tot $ 9.400 miljard , fv), is sindsdien een ongebreidelde geldgroei ontstaan. Zonder enige dekking.

Dat is ook het verhaal van de kredietcrisis op de Amerikaanse hypothekenmarkt. Zonder enige dekking qua vermogen of inkomen waren mensen in staat een hypotheek af te sluiten tegen een heel lage rente. Toen die rente contractueel omhoog ging, konden de mensen die niet betalen. Er was op gespeculeerd dat de overwaarde van de huizen voldoende zou zijn om deze te bekostigen. Echter, de huizenmarkt zakt ineen en sleurde banken als Bear Stearns en Northern Rock mee in een faillissement. Wereldwijd worden de verliezen voorzichtig geschat op $ 400 miljard. Door het herverzekeren van de risicovolle hypothekenportefeuilles heeft namelijk niemand meer een helder beeld van de omvang.’

Je schrijft: geniet ervan zolang het kan. Lijkt me lastig met zwaar weer op komst?
‘Dat is een uitspraak van voormalig Fed-voorzitter Alan Greenspan. Mensen vragen mij vaak: Wanneer stort dit kaartenhuis ineen? Moeilijk te zeggen. Timing is het lastigste wat er is. Op korte termijn kan ook ik niets voorspellen. Op langere termijn is dat veel beter mogelijk. Ik denk dat je over 10 tot 20 jaar beter af bent op het platteland. Een autarkisch leven met groentetuin, met goud en zilver in plaats van aandelen. Goud is al 5000 jaar waardevast. Dat is niet zo raar omdat er niet meer grammen goud per inwoner zijn gekomen in al die tijd. De ontwaarding van geld daarentegen komt omdat er zoveel geld wordt bijgedrukt. Ik blijf me erover verbazen dat mensen niet nuchterder kunnen nadenken. Na één jaar studie kan ik al niet meer praten met een economiestudent. Zó is die verpest en denkt alleen nog maar in modellen. Maar nadenken over wat is waarde, wat is geld? Ho maar.’

Heeft dat ook niet te maken met de mis-informatie die je via de media krijgt? Mediamagnaat Murdoch heeft zojuist zijn hoofdredacteur van The Times in Londen over laten komen naar New York en aangesteld als eerste man van de Wall Street Journal.
‘Er wordt heel duidelijk een spel gespeeld. Kijk, de Financial Times dient de belangen van de City, dus van de financials. De Wall Street Journal dient de belangen van Wall Street. Het zijn beide cheerleaders, allesbehalve onafhankelijke kranten. In andere media vertelt men vaak maar de helft van het verhaal. (Middelkoop wijst naar de monitor voor hem.) Kijk. ECB zegt: verwachte inflatie blijft 2 procent. Ook weer zo’n leugen. Men zegt niet: de inflatie blijft 2 procent, maar mensen verwachten dat de inflatie 2 procent blijft. Dat kunnen ze ook niet zeggen als de geldgroei 10 tot 12 procent per jaar is.’

Prof. Peter Diekman stelt: Er is nog voldoende reden om vertrouwen te hebben in banken.
‘Natuurlijk is er momenteel een gezonde correctie gaande. Natuurlijk heeft de financiële wereld niet zoveel te verliezen. Ze worden zoals Northern Rock gewoon overgenomen door de overheid als het moet. De Diekmannen zullen er niet bij zeggen dat de aandeelhouders in financials 90 procent van hun geld kunnen verliezen. Bij nationalisatie krijg je niet het volle pond terug voor je aandelen. In mijn boek was ik te optimistisch en te goed van vertrouwen toen ik schetste: de banken hebben voldoende vlees op de botten. Drie maanden later gingen er een paar om in de eerste ronde.’

Is de overname van de ABN Amro ook een reddingsoperatie?
‘Nou dat weet ik niet, maar we zitten wereldwijd al veel langer in een wereldwijde reddingsoperatie. In 2003 daalden de beurzen en zagen we dat de rente wereldwijd werd verlaagd om het systeem te stimuleren – de economie te redden. Door die operatie daalde de rente in Amerika tot 1 procent, in Europa tot 2 procent en in Japan tot 0 procent. Dat noem ik een wereldwijde reddingsoperatie, maar ik ben bijna de enige die het zo typeert. Nu gaan we de volgende fase van de crisis in. Daar hoort bij dat financiële instellingen die het niet redden, genationaliseerd worden. Daarmee houdt je de economie op korte termijn aan de gang. Centrale banken creëren gewoon zoveel geld, dat men alles opkoopt. Dat leidt natuurlijk wel tot hyperinflatie, wat zichtbaar wordt in grondstoffen-, voedsel- en olieprijzen. Die gaan als een raket omhoog. Dat is de wereldwijde geldontwaarding die zichtbaar wordt. Het enige wat je hoeft te doen is: connecting the dots, maar dat doen zo weinig mensen.’

In de RTL Z-studio, op de Amsterdamse beursvloer, leest Middelkoop de woorden van Gordon Brown van Groot-Brittannië op, zoals hij die in een Open Brief aan The Guardian schreef:
“De reden voor de hogere prijzen is duidelijk: een stijgende vraag en te weinig aanbod om aan de vraag te voldoen. Nu, en waarschijnlijk nog belangrijker, in de toekomst. De oliecrisis is een wereldwijd probleem en vraagt om een gezamenlijke oplossing ,waar ook OPEC aan mee moet doen.” Middelkoop: ‘Brown zegt: we hebben een permanent probleem dat de vraag groter is dan het aanbod. Daarom heeft mijn nieuwe boek ook de titel De permanente oliecrisis meegekregen. Alternatieve energiebronnen zijn too little too late. Noem mij een alternatief dat ons gaat redden, dat de olie gaat vervangen. Laat mij een lamp zien die op nulpuntenergie werkt.

Uitvindingen van Nikola Tesla die weggemoffeld zijn? Daar kan ik niet zoveel mee. Grote, belangrijke uitvindingen worden altijd gebruikt. Want dáár kan je geld mee verdienen. Naast Shell, BP, ExxonMobil en Total, zijn er wel honderd kleintjes op zoek naar de Holy Grail. Ik beleg zelf in nieuwe grondstofontdekkingen. Als iemand iets tegenhoudt, is er wel een ander die dat onmiddellijk wegkaapt. Want je kan er geld mee verdienen. Ik bedoel maar te zeggen: iedereen praat elkaar na. Er is geen ruimte voor kritische geluiden. Ik weet niet of 9/11 een inside job was. Zou best kunnen, bewijs heb ik echter niet gezien. Maar de officiële versie over Bin Laden geloof ik niet.’

Hitler zei ooit: Hoe groter de leugen, hoe meer mensen deze geloven. Creëren de Murdoch’s en Berlusconi’s leugens en een nieuwsvacuüm?
‘Nee, dat kunnen ze niet meer. Dan is er onmiddellijk een weblog op het internet. Ongelooflijk is wel, dat zo’n quote van Brown niet de voorpagina van NRC of Volkskrant bereikt. Dan lijkt het net alsof het niet belangrijk is. Ik heb zelfs moeite mijn eigen organisatie daarvan te doordringen. Journalisten hebben moeite hun eigen afweging te maken, en besluiten daarom instituten als Bloomberg en Reuters maar te volgen. Die zullen het wel weten. Dus als Reuters het niet groot meldt, als Bloomberg er niet mee opent, dan is het dus geen groot nieuws. Eindredacteuren hier bij RTL zeggen soms: ja maar er staat niets over op ANP. Maakt mij dat uit dat ANP het niet meldt. Ik heb ANP niet eens open staan op mijn computer!’

En het nieuws over het overlijden van oud ECB- en DNB-president Duisenberg? Was dat (zelf)moord of een natuurlijke dood?
Middelkoop lacht: ‘Ik blijf het ook een raar verhaal vinden. Maar al die complotten? Ik kan er niets mee. Bovendien, als we zaken scheiden in hoofd- en bijzaken, dan is 9/11 een hoofdzaak en Duisenberg niet. Duisenberg was passé. Ze gaan mij ook niet vermoorden, terwijl ik mogelijk een gevaar ben omdat ik geheimen onthul. Mensen denken vaak dat er een complot gaande is om zaken uit de pers te houden. Maar het is veel subtieler.’

En het citaat van Rockefeller uit 1991, waarin hij Amerikaanse bladenmakers bedankt voor 40 jaar stilzwijgen: ‘We hadden onmogelijk ons plan voor een wereldregering kunnen ontwikkelen zonder uw belofte tot geheimhouding.’
‘Als het financiële stelsel klapt, heeft men de mogelijkheid om wereldwijd een digitaal geldstelsel er door te drukken. Zo kan het goud helemaal worden uitgebannen. Maar er zijn altijd landen zoals Rusland. Poetin zal daar niet aan meewerken.
Amerika, China en Rusland houden elkaar min of meer in evenwicht. Amerika had weliswaar een soort van hegemonie, maar dat was een wereldmacht van vrije markten. En niet afgedwongen met de loop van een geweer. Je bepaalde zelf of je daar aan mee wilde doen. Noord-Korea bijvoorbeeld, deed dat niet. Daarom hadden die het slecht. In Nederland volgen wij Amerika in alles. We doen bijvoorbeeld mee met de Joint Strike Fighters. Zeg mij: voor wie zijn wij bang? Wij bombarderen dorpen in Afghanistan en richten meer schade aan dan de Taliban daar ooit heeft gedaan. Laten we ophouden met die onzin.’

Nick Leeson (Barings) en Jerôme Kerviel (Société Générale) bedrogen hun werkgevers met de handel in derivaten, producten die zó complex zijn dat hun werkgevers ze ook niet meer snappen.
‘Het financiële systeem is zo groot en complex geworden, dat nog maar weinig mensen het begrijpen. Goed risk management moet dat bij instellingen ondervangen. Ik zie het als een veel groter probleem dat zelfs centrale bankiers, de autoriteiten, het soms niet meer doorzien wat er speelt. Soms denk ik stiekem dat ze het niet willen zien. De Wellinks van deze wereld worden gehijacked door de financiële wizzkids. Heel soms gebeurt het willens en wetens. Een Aegon die zijn leaseproducten wegzette via tussenpersonen en hen het vuile werk liet opknappen. Maar kijk: in de financiële wereld gaat het om geld verdienen en dan worden mensen heel creatief. Onethisch vaak. Daarom is een goede toezichthouder van belang.’

Maar opvallend is wel dat dit het vertrouwen, waar een Wellink zo op hamert, ondergraaft.
‘Aegon laat niet voor niets in zijn nieuwe publiciteitscampagne het woord eerlijkheid 16 keer voorkomen. Intellectuelen zijn vaak naïef, maar een zakenman niet. Die is veel te bang dat hij zijn geld kwijtraakt.
Overigens, een contra-indicator in dat opzicht, is een financiële instelling die een nieuw hoofdkantoor laat bouwen. Zo’n keuze wordt altijd gemaakt op de top van een conjunctuurgolf. Juist dán moet je als belegger op je hoede zijn.
Een George Soros, niet de minste, voorspelt: we face the most serious recession of our lifetime. Dat is de recessie die er nu aankomt door het leeglopen van de grootste kredietluchtbel aller tijden. In mijn lezingen schets ik een viertal mogelijke scenario’s. Als eerste het Japan scenario: een jarenlange kwakkelende economie. Dat is eigenlijk het beste. Het inflationaire scenario, waarbij de geldontwaarding voor sterk oplopende prijzen zorgt, is het tweede en gaat gepaard met het eerste scenario. Een deflatoire spiraal is scenario nummer drie. Daar zijn de centrale banken het meest bang voor. Dan wordt alles (huizen, aandelen enzovoort) minder waard. Dat zet de deur wijd open naar het vierde scenario: een totale ineenstorting waarbij de ene verkoopgolf de andere verkoopgolf opvolgt.’

En toch heb je het over genieten?
‘We zijn er heel goed in geslaagd om een hoge welvaart te creëren. Het systeem werkt, maar wel op de pof. “Ja Willem, ooit ploft het”, zei een directeur van de Nederlandsche Bank eens tegen mij. We kunnen dit heel lang maskeren, maar ooit krijgen we de rekening gepresenteerd. Maar tot dat moment genieten we wel van die rijkdom.

De cruciale vraag is hoe dit wereldwijde economische systeem reageert als groei uitblijft. Alles is stretched to the limit. Dat zei de Club van Rome al in 1972 (De grenzen aan de groei, fv). Het WNF zegt dat wij in 2050 twee aardbollen nodig hebben om deze welvaartsgroei te laten doorgaan. Groei is alles, het gouden kalf, maar we zitten aan het plafond. Er is sprake van een permanente kredietcrisis, wereldwijd. We moeten steeds meer schulden creëren om de economie nog te laten groeien, maar het begin van een daling is ingezet. Terwijl we net uit het jaar met de hoogste economische groei ooit komen, 5% in 2007, is het vertrouwen van de consument in de VS nog nooit zo laag geweest.’

Zou 2012 een mooi jaar voor een crisis zijn?
‘Ik houd ervan om dingen multi-disciplinair te bekijken. Het is natuurlijk opvallend hoe zoveel zaken samenkomen in en rond 2012. Voor mijn boek De permanente oliecrisis hebben wij de oliecijfers bestudeerd. De productietop ligt tussen 2008 en 2014. Ook een Alan Greenspan verwacht problemen na 2010. Als ik dan later lees over de Maya kalender, is dat wel frappant.’

Boeken
Middelkoop, Willem, Als de dollar valt, Alles over de kredietcrisis, Nieuw Amsterdam Uitgevers, 2007.
Middelkoop, WIllem, Koppelaar, Rembrandt, De permanente oliecrisis, Waarom benzine, gas en voedsel steeds duurder worden, Nieuw Amsterdam Uitgevers, 2008.

Dit artikel verscheen eerder in Frontier Magazine 14.4, 2008.

Advertenties

Over Frans

Frans Vermeulen took his first spiritual footsteps in Australia at the Australian Institute of Metaphysics. Thereafter he focused as a writer on spiritual topics. Frans has interviewed some of today’s leading spiritual teachers, including Rananda, John de Ruiter, Drunvalo Melchizedek, Robbert van den Broeke, Caroline Myss, Ton van der Kroon, William Whitecloud, dr. Sha, Robbert Moss, Olof Smit, Patricia Cori, Robert Tenzin Thurman, Eric Pearl and Gary Renard. His greatest love is what he regards as “the pure non-duality of A Course in Miracles.”
Dit bericht werd geplaatst in Actueel, Boeken, Frontier Magazine, Interviews en getagged met , , , . Maak dit favoriet permalink.

Een reactie op ‘Ja Willem, Ooit Ploft de Boel’

  1. Pingback: Goudprijs doorbreekt $1260-barrière « Frans Vermeulen, journalist

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s