De Vis Is OP

Wat is er mis met vis?Wat er mis is met vis?

Leeg. Onze zeeën en oceanen zijn bijna leeg. Wetenschapsjournalist Charles Clover maakt in The End of the Line de volgende vergelijking: ‘Stel je eens voor: een groep jagers spant een net van enkele kilometers en trekt dit met hoge snelheid over de vlaktes van Afrika. De hele wereld zou in opstand komen. Toch gebeurt dit overal ter wereld, elke dag, elk uur, niet boven maar onder water.’ Onzichtbaar. En de wereld draait door.

Dos Winkel (61) zet met deze vergelijking direct de toon van zijn boek Wat is er mis met vis?! en visolie… en wat u kunt doen.

In zijn boek beschrijft de onderwaterfotograaf met de precisie van een fileermes dat er veel mis is met de leefomstandigheden van vissen, hoe ze gevangen worden en hoe kweekvissen worden gehouden. Maar vooral maakt hij zich druk over hoe wij als consument gehersenspoeld worden over de gezondheidsaspecten van vis(olie).

Vis barst namelijk van de gifstoffen omdat de laatste honderd jaar zo’n 70.000 gifstoffen in de zeeën zijn uitgebraakt. Landbouwgifstoffen, industrieafval tot en met brandvertragers. (Deze laatsten komen vooral voor in kunststof en verf.) Vissen slaan gif zoals dioxines en pcb’s op in hun vet en lever. Winkel vindt daarom de voedingsadviezen van onder meer de Gezondheidsraad onbegrijpelijk. Europa en haar parlement, stelt de schrijver, weten dit al meer dan tien jaar.

Varkens eten op dit moment meer vis dan haaien

Zoiets riekt naar een doofpotaffaire. Winkel: “Het is heel merkwaardig dat deze informatie kennelijk onder tafel gehouden wordt. Als je veel vis zou eten, zoals minister Verburg roept: ‘drie keer per week’, dan is dat gewoon gevaarlijk. Dat is onderzocht door Maaike Bilau van de Universiteit van Gent.”

Winkel doelt op een onderzoek onder 4.400 Vlamingen die ongeveer hetzelfde eetpatroon hebben als Nederlanders. De helft van hen krijgt door het eten van vis meer gif binnen dan de Europese norm veilig acht.

Ook voor de eiwitten hoeven wij geen vis te eten. Aan dierlijke eiwitten krijgen Europeanen al dertig procent teveel binnen. Rest het verhaal van de omega’s 3 en 6. Winkel: “Omega 3 is alfa-linoleenzuur, in feite een plantaardig product. Dat wordt in ons lichaam afgebroken en onder meer omgezet in epa en dha. Die twee zitten in vis en dat is inderdaad gezond en bewezen. Maar dat geldt alleen voor mensen die aan hart en vaatziekten lijden, al een hartinfarct gehad hebben of ter voorkoming van erger. En voor de rest zijn alle reclameclaims – verbetering van geheugen, concentratie enzovoort – ongegrond.”

Fabel
Elke dag een theelepeltje lijnzaadolie of een handjevol walnoten heeft dezelfde effecten toonde de Oxford Vegetarian Study aan: ‘Vegetariërs hebben hieraan voldoende.’

Het fabeltje dat Eskimo’s zo’n gezond volk waren door het eten van vis ontkracht Winkel ook en passant. “Ze kregen misschien geen hart- en vaatziektes, maar bezweken wel rond hun 45ste. Vooral aan hersenbloedingen, ook een vaatziekte. Waarom? Omdat ze (te) veel omega 3 binnenkregen, een bloedverdunner.”

Winkel schrijft in zijn boek niet alleen over de gezondheid van vis(olie) al is dat na de lancering van zijn boek wel door de media gehyped. Het rijk geïllustreerde boek is veel meer een pleidooi tegen de overbevissing waardoor de zeeën leeg raken en vissoorten uitsterven. Hij heeft als onderwaterfotograaf de laatste 28 jaar de vis zien verdwijnen. De steeds legere mangrovebossen en koraalriffen, de kraamkamers van de zee, gaan hem aan het hart. En met hem vele gastauteurs van onder meer Wereld Natuur Fonds, Greenpeace, stichting De Noordzee en GAIA.

“Mijn grootste zorg is de enorme teruggang van de visstanden. Overal ter wereld.” Hij vertelt over een duik in de Middellandse zee in 2008. “Op één duik telde ik twee vissen. Dat is krankzinnig. Twintig jaar geleden zouden het er twee miljoen geweest zijn. Er is gewoon niks meer. Het is OP.”

Het klinkt dramatisch en dat is het ook. Winkel beroept zich wat betreft de cijfers op Daniel Pauly, de bekendste visserijbioloog ter wereld. ‘Vijfenzeventig procent van de vis is verdwenen.’

Ploegen kunnen ze
Bij het tempo waarin de visvangst momenteel plaatsvindt, duurt het misschien nog twintig jaar, maar dan is de zee leeg. Dan is het over en sluiten. Pauly: “Of we zouden moeten stoppen met vissen. Via de oorspronkelijke kleinschalige visserij van vroeger kunnen we de zeeën misschien nog redden.”

Laatst gaf de rekenkamer aan dat de Nederlandse overheid en de Europese Commissie niet genoeg doen om de vis in de Noordzee te beschermen. De vangstquota zijn te hoog en handhaving schiet tekort. Vissers zijn geneigd op vrijwel alle terreinen de regels te overschrijden. En tot overmaat van ramp: de toegestane vangsten zijn gemiddeld 42 tot 57 procent hoger dan aanbevolen door de wetenschap.

Ook constateert de rekenkamer dat de vissers vaak boomkorren (de sleepnetten uit de vergelijking in de inleiding, fv) gebruiken. De bijvangst die dit oplevert, gemiddeld 52 tot 62 procent van de totale inhoud van het net, is ongewenste vis en wordt – dood – overboord gegooid. Minister Gerda Verburg zoekt de nuance in een commentaar op deze visserijmethode: “Ik moet een evenwichtige afweging van belangen maken. Ik moet ook oog hebben voor de sociaal-economische positie van de visserij.”

Winkel vermeldt in zijn boek een artikel van Rommert Kruithof, oud-hoofdredacteur VisserijNieuws, getiteld ‘Het wordt stil op zee’. “Vissen? Dat kunnen ze niet meer. Plóegen. Dat kunnen ze nog. Plóegen.”, aldus een oude Katwijkse visser die doelt op de grootschalige vissersboten met boomkorren. Na publicatie van het artikel, schrijft Kruithof, wordt hij gebeld door een visserman die het met hem eens zegt te zijn. Maar het dagelijks brood en de toekomst van zijn visserszonen verhinderen hem zijn geweten te volgen.

Maar goed, als er dan zoveel vis wordt gevangen dan is de vraag natuurlijk: waar gaat die heen? Vooral naar visvoer, schrijft Winkel. De krankzinnigheid daarvan onderschrijft hij direct. “Wereldwijd wordt eenderde van alle visvangst gebruikt als visvoer. Als je alle illegale visserij meetelt dan is het ongeveer 35-40 miljard kilo wilde vis. Met uitzondering van vegetarisch levende vissen, zoals Tilapia en Meerval, is de meeste kweekvis omnivoor of carnivoor en leeft zij van wilde vis.”

Varkensvisvlees
Het is te krom voor woorden geeft Winkel toe. “Een zeer groot gedeelte van de vis die op dit moment op de markt komt, is kweekvis maar die kan alleen maar bestaan bij de gratie van wilde vis.” Kweekvis is dus geen alternatief voor wilde vis. Maar dat het nog gekker kan, bewijst Paul Watson, oprichter van Greenpeace en bekend van Sea Shepard: “Varkens eten op dit moment meer vis dan haaien.”

De vis is bijna op en de vis die er nog is, blijkt zwaar vervuild. De problemen met hormoonvlees en genetisch gemodificeerd voedsel zijn bekend. Mensen zeggen in zo’n Catch 22-achtige situatie vaak: ‘Dan kan je niets meer eten’. Winkel bestrijdt dat. Er zijn volgens hem uitstekende oplossingen. “Om te beginnen moeten we algen gaan kweken en die aan kweekvis voeren. De omega’s die in vis zitten, die krijgen vissen binnen door planten te eten. Dat zijn kleine eencellige algen, die in het plankton zitten.”

Maar Winkel doelt ook op het feit dat wij als mensen beter direct algen kunnen eten en vis kunnen overslaan. In Europa worden deze algen al gekweekt, maar op een veel te kleine schaal. “Omdat het door Europa heel moeilijk gemaakt wordt om die algen te kweken. Dat is iets wat Europa móet gaan faciliteren.”

Daartoe heeft Winkel Dorette Corbey benaderd, die voor de PvdA in het Europees Parlement zit. Winkel: “Die 22 miljard euro subsidie per jaar die nu naar de visserij gaat om krampachtig die laatste vis uit zee te halen, die moet naar die algenkwekers. Dus dat zou al een enorme oplossing zijn, want je kunt, weten we inmiddels, die vissen heel geleidelijk aan hun voedingsgewoonten laten veranderen en dat kan via die algenkweek.”

Winkel besluit zijn boek met een positieve toegift: Vegetarisch lekkers uit de zee, een aantal lekkere plantaardige producten en recepten voor diegenen die de smaak van de oceanen écht niet kunnen missen.

Bronnen
• Wat is er mis met vis?! en visolie… en wat U kunt doen, Dos Winkel, Ambassadeur van de Zee, Uitgeverij Elmar, ISBN 9789038918570..
• Tros Radar, uitzending 3 november 2008.
• Radio 1, uitzending 27 oktober 2008.

Dit artikel verscheen eerder in Frontier Magazine 15.2, 2009.

Advertenties

Over Frans

Frans Vermeulen took his first spiritual footsteps in Australia at the Australian Institute of Metaphysics. Thereafter he focused as a writer on spiritual topics. Frans has interviewed some of today’s leading spiritual teachers, including Rananda, John de Ruiter, Drunvalo Melchizedek, Robbert van den Broeke, Caroline Myss, Ton van der Kroon, William Whitecloud, dr. Sha, Robbert Moss, Olof Smit, Patricia Cori, Robert Tenzin Thurman, Eric Pearl and Gary Renard. His greatest love is what he regards as “the pure non-duality of A Course in Miracles.”
Dit bericht werd geplaatst in Actueel, Bladen, Boeken, Frontier Magazine en getagged met , , , , . Maak dit favoriet permalink.

Een reactie op De Vis Is OP

  1. Pingback: The ocean is broken | Frans Vermeulen, hypnotherapist, journalist and runner

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s