De Barkley Marathons: de race die zijn eigen kinderen opeet

de-nummerborden-uit-heel-de-wereld-geven-een-exotisch-beeld-van-het-deelnemersveldUltrarunning

Bij toeval stuitte ik laatst op een documentaire op Netflix, The Barkley Marathons: The Race That Eats Its Young. De film doet verslag van een afschrikwekkende Amerikaanse trailrun over 100 mijl, die balanceert op het randje van het menselijke vermogen. En juist dat heeft een onweerstaanbare aantrekkingskracht.

De Barkley Marathons vindt zijn oorsprong in een historische gevangenisontsnapping in 1977. Haar deelnemers, blijkens het filmdocument, onderhouden een haat-liefderelatie met deze race. Wat wil je ook. Sinds de start in 1986 finisht van het jaarlijkse deelnemersveld van 40 lopers slechts 1 procent.

In vergelijking tot andere ultra’s is alles anders aan de Barkley, maar dan ook alles. De aanleiding, de organisatoren, het parcours, de opbouw van de race, maar ook de start en de verzorging. Laat ik in de eerste plaats zeggen dat ik zonder de documentaire van de Barkley – gemaakt door Annika Iltis en Timothy Kane – nooit van deze trailrun zou hebben gehoord. Deze Amerikaanse wedstrijd heeft geen website noch maakt de organisatie enige reclame. Ook is de aanmeldingsprocedure geheim en komt de race op geen enkele loopkalender voor.

Geen inschrijfgeld
Hoe je dan meedoet? Wel, men zegt dat je iemand tegen het lijf moet lopen die eerder heeft deelgenomen. Zo iemand kan je dan op het spoor zetten van de trailrunorganisatie en dan moet je maar afwachten of je eind maart, begin april aan de start staat in Frozen Head State Park, Tennessee. Maar behoor je tot de uitverkorenen, en heb je de reis naar het park gemaakt, dan hoor je een uur voor de start een man met een ruige baard op een trompetschelp blazen. Het startschot van een uur later is geen startschot. De-man-met-het-woeste-uiterlijk, gepensioneerd accountant Gary Cantrell alias Lazarus Lake, hanteert in plaats van een startpistool een sigaret met aansteker. Het moment dat hij zijn filtersigaret aansteekt en de tabak smeult, gaan de 40 lopers van start. Het duurde 9 jaar voordat de eerste loper de finish haalde. Engelsman Mark Williams bleef in 1995 iets meer dan een half uur binnen de 60 uren die voor de 100 mijl ofwel 160 km staan.

gary-cantrell-alias-lazarus-lake-iBBC Newshour maakte ooit een verslag van de Barkley. Toen de programmamakers het karakter van de uithoudingsrace omschreven, ‘zó zwaar, dat bijna niemand de eindstreep haalt’, antwoordde Cantrell met veel gevoel voor understatement: ‘Je moet de mensen een beetje verrassen’.

Cantrell en medeorganisator Karl Henn, onder de deelnemers beter bekend als Raw Dog, slagen daar keer op keer in. De 100 mijl zijn verdeeld over vijf lussen van elk 20 mijl, hoewel de lopers er van overtuigd zijn dat 26 mijl (42 km) per lus dichter bij de waarheid komt. Cantrell stuurt de lopers vanuit het meeting point van het park met een kaart, kompas en routebeschrijving op pad en geeft ze vervolgens 60 uur de tijd om de totale afstand af te leggen. Verzorging is slechts mogelijk in het kampement, maar de klok tikt te allen tijde door. Op het parcours vinden de lopers, als ze mazzel hebben, soms water. Cantrell: ‘Dat doen we voor de lopers als ze niet uit een beekje willen drinken.’ Maar als het vriest in Frozen Head, en dat doet het vaak in het begin van de lente, dan vinden de lopers jerrycans gevuld met ijs.

De documentaire begint met een shot aan de tafel van inschrijving waarbij de deelnemers zich een voor een bij Cantrell melden. De maagden, dat zijn de lopers die voor het eerst deelnemen, worden gevraagd om een nummerplaat mee te nemen uit hun woonplaats of land. Veteranen nemen dit jaar een flanellen shirt mee. Eerder waren dat sokken of overhemden, net waar Lazarus Lake behoefte aan had. De U$ 1,60 die je bij inschrijving betaalt, is de premie om je aan te melden. Cantrell: ‘Het is geen inschrijfgeld’, alsof hij wil zeggen dat de organisatie geen enkele verplichting heeft naar de lopers, anders dan deelname mogelijk maken.

De eerste ‘race’ ooit was een gevangenisuitbraak op 10 juni 1977. James Earl Ray, de man die Martin Luther King jr. vermoordde, vluchtte uit de nabijgelegen Brushy Mountain State gevangenis. 55 uur later werd hij op 13 km van de bajes gevonden. Negen jaar later besloot Cantrell tot een inmiddels legendarische ritueel, de Barkley Marathons. Hij vond Ray’s ontsnapping lachwekkend. ‘13 km in 55 uur! In 60 uur tijd moet ten minste 100 mijl haalbaar zijn.’ Daarmee was een van de meest extreme ultramarathons geboren, zelfs in de ogen van lopers die zich specialiseren in zulke uitdagingen.

de-doornen-van-de-wilde-roos-laten-tijdens-de-trail-hun-sporen-naOerlopen
Wat maakt de Barkley zo out of the box? In de eerste plaats door het ontbreken van gemarkeerde paden. Ten tweede moeten de lopers meer dan twee keer de hoogtemeters van de Mount Everest klimmen (18.000 meter) en dan zijn er ook nog eens de doornen van de Wilde Roos die de benen verwonden en herinneringen oproepen aan Mel Gibson’s The Passion of the Christ. De heuvels van het parcours van het State Park hebben inmiddels allemaal namen gekregen van de organisatie, zoals Rat Jaw, Little Hell en Coffin Springs.

De race begint elk jaar op zijn vroegst vrijdagnacht om 12 uur, maar het kan ook zijn dat Lazarus Lake gaat slapen en de lopers rustig in spanning laat tot de volgende morgen. Deze lopers blijken over het algemeen zeer hoog opgeleide mannen, die hun sporen al hebben verdiend in andere ultra’s. Een van hen is wiskundige Wouter Hamelinck uit België. Hij komt in de film aanrijden op zijn Brompton vouwfietsje. Hij heeft de weg vanaf Knoxville airport op zijn tweewielertje afgelegd en hoopt zich dit jaar te revancheren voor zijn deelname in 2010. Toen liep hij slechts één lus. ‘Ik hoop nu op vijf, maar ik ben teleurgesteld als ik geen Fun Run haal.’ Deze Fun Run, hoewel haar naam anders doet vermoeden, is voor de meeste lopers helemaal geen lolletje, omdat het drie lussen betreft van in totaal 60 Barkley-mijlen. (Zoals gezegd is het waarschijnlijker dat de afstand in totaal 126 km is, drie marathons of meer, fv.)

De lopers die aan de start staan bij het gele hek doen mij in sterke mate denken aan de lopers die ik ooit aantrof bij de start van de Rennsteiglauf in het Thüringerwoud. Vlak na de val van de muur ontmoette ik daar de ware liefhebbers van de ultra aan, wiens DNA het oerlopen moet hebben uitgevonden. Cantrell, vlak voordat hij zijn sigaret opsteekt: ‘Dit is het deel van de race dat men goede raad geeft. En als je naar die goede raad had geluisterd, was je hier nu niet geweest.’

De lopers nemen Cantrell’s woorden voor kennisgeving aan, want het is precies zoals de filmmakers duidelijk maken: de deelnemers geven zich door het deelnemen aan de Barkley de kans om iets over zichzelf te ontdekken. Het klinkt filosofisch en dat is het misschien ook. Maar in onze huidige stressvolle maatschappij hebben mensen behoeft aan ontspanning. En als mindfulness niet echt je ding is, noch mediteren of yoga, dan is lopen een redelijk alternatief. Misschien dat daarom zoveel hoogopgeleiden zich aan het lopen wagen van afstanden langer dan de marathon. Het lijkt voor hen de perfecte manier om hun hoofd leeg te maken. Het hoofd dat overdag tijdens het werk wordt overbelast.

hoofd-leegmakenHoger opgeleide mensen, aldus Wired Magazine, hebben daarom meer de behoefte om hun grijze cellen van tijd tot tijd rust te gunnen. Planetologe Sarah Hörst: ‘Wanneer je een extreem sportief beroep doet op het lichaam, komt de geest tot rust.’ Maar wat belangrijker is: een stille geest vult zich met ideeën. (Ultra)lopers weten allemaal dat tijdens trainingsrondjes problemen spontaan worden opgelost. Alleen, de Barkley is niet bepaald een trainingsrondje.

Aantrekkingskracht van falen
Ultralopers hebben over het algemeen niet alleen een hoge opleiding, ook blijken ze meer dan gemiddeld kwetsbaar voor verslavingen. Onder de lopers van ultra’s, ook de Barkley, hebben velen een verleden met een zucht naar verdoving. Als ex-verslaafden hebben ze hun herstel te danken aan de afhankelijkheid van andere, gezondere drugs zoals adrenaline en endorfines, die het zogenoemde runner’s high opleveren.

Cantrell, zelf in het verleden geen onverdienstelijk ultraloper, geeft met zijn Barkley lopers de kans om hun grenzen te verleggen. ‘Mensen willen zien wat ze kunnen. Mijn lopers zijn in hun dagelijkse leven gewend aan succes. In hun werk hebben ze alles onder controle, omdat zij zich haalbare doelen stellen. De Barkley is niet ‘haalbaar’. De kans dat de lopers falen is groot. En juist dat heeft een onweerstaanbare aantrekkingskracht.’

Terug naar de race van 2012. Jared Campbell en Brett Maune keren als eerste lopers terug van hun eerste lus en tikken het gele hek aan. Ze hebben de elf boeken gevonden die op de trail verborgen lagen en hebben daar de bladzijden uitgescheurd die overeenstemmen met hun startnummer. Beiden overhandigen zij de elf pagina’s aan Lazarus en bewijzen daarmee dat ze het juiste parcours hebben afgelegd. De organisatie had natuurlijk ook voor controleposten, chipregistratie of een live webstream kunnen kiezen, maar hoewel dat uitstekend werkt voor andere wedstrijden is dat natuurlijk niet des Barkley Marathons.

Na het tellen van de bladzijden haasten Jared en Brett zich naar hun verzorgers. Slechts 13 minuten later zijn ze zich terug op het parcours voor de tweede lus. Tim Hardy zit dan al tot over zijn oren in de problemen. Geheel volgens de verwachting van Cantrell overigens, die hem het startnummer 1 had gegeven. Voor de start zegt hij: ‘Tim is het mensenoffer dit jaar. Hij improviseert en daarom gaat hij het niet halen. Elk jaar is er weer een loper die hier absoluut niets te zoeken heeft. Het nummer 1 is voor Tim omdat wij hem als eerste terugverwachten.’ Vervolgens zien we beelden van een liftende Tim in een auto. ‘Ik stopte na 6,5 uur halverwege de eerste lus. Het zou mij nog 3 uur hebben gekost tot boek nummer 7 en ik had geen water meer.’ Slechte planning en onvoldoende getraind, was Tim’s conclusie. ‘Dit is het zwaarste wat ik ooit heb gedaan.’

Tim werd daardoor ook de eerste loper waarvoor taps werd gespeeld. In het Nederlands laat zich dat het best vertalen in aftikken. David Henn zet de bugel aan zijn mond en het hele kamp weet: er is iemand gestopt.

the-human-zooGrote verleider
De meeste lopers die aan een volgende ronde beginnen, blijven maar heel kort in de verzorgingszone. Jared: ‘Als je in het kamp bent, is de verleiding groot om niet terug te gaan. Het debat met de grote verleider dat in je mind plaatsvindt, wil je niet meemaken.’

Op een van de lussen lopen de deelnemers onder de Brushy Mountain State gevangenis door. Je leest het goed: onder. Want wat is het geval? Lazarus heeft onder de penitentiaire inrichting een tunnel met een stroompje gevonden en daar leidt hij de lopers door. Eenmaal uit de tunnel vinden de hardlopers de controlepost met het boek The Human Zoo.

De tweede lus leggen de lopers in het donker af. Het regent inmiddels uitvallers. Na 24 uur is 63 procent van de lopers gestopt. Uitgeput krijgen zij aan het gele hek hun taps te horen. Zo ook Barkley-veteraan Byron Backer. Tijdens zijn tweede lus geeft hij op: ‘Barkley Marathons heeft gewonnen. Ik heb alles gegeven, maar het was niet genoeg.’

Na 29.01 uur en drie lussen tikken Jared en Brett opnieuw het gele hek aan. Cantrell: ‘De meeste mensen beschouwen het behalen van de Fun Run als een uniek prestatie. Gewoon omdat in het begin niemand die haalde, laat staan de finish. Maar toen de eerste loper dat deed, Frozen Ed Furlaw in 1988, was het ijs gebroken.’

Toch duurde het nog tot 1995 voordat Mark Williams als eerste de hele Barkley uitliep. Cantrell: ‘Het was de tijd dat er ineens mensen uit Europa op onze ultra afkwamen. Met een finishende Williams wist iedereen: het is mogelijk.’

De kameraadschap van concurrentie
John Fegyveresi vertelt in de documentaire dat hij een huisje-boompje-beestje leven had voordat hij met het lopen van ultra’s begon. Zijn verhaal doet mij denken aan het liedje Later is allang begonnen van Klein Orkest met de tekst: want sparend voor later ga je straks ook sparend dood. John: ‘Nadat mijn vader kort voor zijn pensioen overleed, en zijn plannen voor een wereldreis met mijn moeder in duigen viel, besloot ik: ik doe het anders’. Hij liep kort daarna zijn eerste marathon en kwam uiteindelijk bij de ultra’s terecht.

Een andere deelnemer vertelt verrassend genoeg: ‘De meeste mensen zij beter af met meer pijn in hun leven. Want daardoor waarderen zij de tijden zonder pijn meer. Haal je een moeilijk tot onmogelijk te bereiken doel, dan is er weliswaar de worsteling, maar ook de beloning van het te hebben gehaald.’

zo-zien-de-voeten-eruit-van-iemand-die-zich-waagt-aan-de-barkley-marathonsDe Barkley is, dat mag inmiddels duidelijk zijn, een verhaal van uitersten. Zoals in elke race willen de lopers elkaar verslaan, maar als ze de finish niet halen, dan worden ze de helpers van de lopers die overblijven. Degene die nog in de race zijn, hebben daardoor verzorgers om zich heen met een schat aan kennis en ervaring. John, die nog nooit eerder blaren had gehad, werd voordat hij aan zijn vijfde lus begon geholpen met zijn blaren. Lazarus noemt die sfeer de kameraadschap van concurrentie. ‘De Barkley brengt mensen tezamen. Vooral omdat de kans op succes zo gering is.’

2012 was een bijzonder jaar voor de Barkley. Nog nooit eerder finishten drie loper in één race. Jared Campbell tikte na 52.03.08 als eerste aan. Brett Maune, met wie Jared vier lussen samen liep, meldde zich na 56.00.16 aan het hek. En John Fegyveresi bleef als derde 18.39 minuten binnen de 60 uur. Kapot, uitgedroogd en hallucinerend. John: ‘Dit was de grens.’

Je zou zeggen dat het opzoeken van grenzen ons als Nederlanders moet aanspreken. Dat heeft misschien alles te maken met onze calvinistische levensinstelling waarbij geldt: je geniet alleen van wat je met hard werken bereikt. En voor de Barkley moet je hard werken. Héél hard werken, want anders word je verslonden.

Dit artikelen verscheen eerder in Losse Veter, Runningmagazine mei/juni 2017

Advertenties

Over Frans

Frans Vermeulen took his first spiritual footsteps in Australia at the Australian Institute of Metaphysics. Thereafter he focused as a writer on spiritual topics. Frans has interviewed some of today’s leading spiritual teachers, including Rananda, John de Ruiter, Drunvalo Melchizedek, Robbert van den Broeke, Caroline Myss, Ton van der Kroon, William Whitecloud, dr. Sha, Robbert Moss, Olof Smit, Patricia Cori, Robert Tenzin Thurman, Eric Pearl and Gary Renard. His greatest love is what he regards as “the pure non-duality of A Course in Miracles.”
Dit bericht werd geplaatst in Avontuur, Bewustwording, Inspiratie, overdenkingen, Spiritueel, Sport en getagged met , , , , . Maak dit favoriet permalink.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s